Zapobieganie nudnościom i wymiotom po chemioterapii

tabletki serce

Nudności i wymioty to jedne z częstszych, oprócz wypadania włosów i ogólnego osłabienia, objawów niepożądanych leczenia przeciwnowotworowego, zwłaszcza chemoterapii i radioterapii. I choć nie zagrażają bezpośrednio życiu pacjenta, negatywnie wpływają na jego jakość. Mogą doprowadzić do zaburzeń elektrolitowych, odwodnienia, dyskomfortu, depresji, a w skrajnych przypadkach do przerwania leczenia. Na szczęście istnieją leki, które przyjmowane przed podaniem leczenia zapobiegają nudnościom i wymiotom i pozwalają przygotować się do chemioterapii, aby nie była ona utrapieniem.

Nudności i wymioty powstają w wyniku pobudzenia receptorów w ośrodkach zlokalizowanych w jelitach, żołądku i mózgu, wykrywających substancje szkodliwe, a do takich z pewnością należy chemioterapia. Za wystąpienie wymiotów odpowiada bezpośrednio ośrodek wymiotny zlokalizowany na pograniczu mózgu i rdzenia kręgowego. W powstaniu odruchu wymiotnego biorą udział substancje chemiczne, tzw. neurotransmitery, z których najważniejszymi są serotonina, dopamina i tzw. substancja P.

Nudności i wymioty należą do najczęściej występujących dolegliwości towarzyszących chemioterapii. Dotyczą 70% chorych przyjmujących chemioterapię w postaci cytostatyków. Dzieje się tak, ponieważ chemioterapia wpływa na żołądek i jelita, a także na obszar mózgu odpowiedzialny za reakcje wymiotne. W zależności od czasu, w jakim występują, nudności i wymioty dzielimy na: ostre (wczesne) – występujące do 24 godzin od podania chemii; opóźnione – pojawiające się po 24 godzinach od zakończenia chemioterapii i trwające od 2 do 3 dni; wyprzedzające – występujące jeszcze przed podaniem chemioterapii. To czy się pojawią i z jakim nasileniem zależy od substancji, które są stosowane w chemioterapii. Niektóre substancje są bardziej emetogenne (czyli wywołującym nudności i wymioty), a inne mniej. Do grupy substancji o najwyższym stopniu ryzyka wystąpienia nudności i wymiotów (powyżej 90%) należą: cisplatyna, cyklofosfamid, dakarbazyna, doksorubicyna, epirubicyna, ifosfamid, karmustyna, chlormetyna, streptozotocyna, prokarbazyna.

W przypadku leczenia przeciwnowotworowgo o wysokiej emetogenności zalecane jest stosowanie terapii wielolekowej zapobiegającej nudnościom i wymiotom.  Stosuje się wtedy leki z grupy antagonistów receptora 5-HT3 w połączeniu z lekami z grupy antagonistów wobec receptora NK-1 i kortykosteroidami.

Antagonistami receptora 5-HT3 są: dolasetron, granisetron, ondansetron, tropisetron,  palonosetron. Lekiem grupy antagonistów receptora NK-1 dostępnym w Polsce jest aprepitant, a do grupy kortykosteroidów należą deksometazon i metyloprednizolon. Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej zaleca stosowanie terapii trójlekowej z aprepitantem u chorych leczonych cisplatyną w dawce powyżej 50 mg/m2 oraz u chorych, gdzie w chemioterapii wykorzystuje się antracykliny i cyklofosfamid. Skuteczność stosowania trójterapii w przypadku ostrych i późnych epizodów nudności i wymiotów jest bardzo wysoka. U około 75% chorych obserwuje się brak epizodów typu późnego i praktycznie u wszystkich chorych, u których występowały ostre epizody.

Aprepitant jest refundowany i dostępny w aptekach otwartych w cenie ryczałtowej w następujących wskazaniach: profilaktyka wczesnych albo opóźnionych wymiotów związanych z silnie emetogenną chemioterapią z zastosowaniem cisplatyny w dawce >70mg/m²; profilaktyka wczesnych i opóźnionych wymiotów związanych z silnie emetogenną chemioterapią z zastosowaniem doksorubicyny i cyklofosfamidu. Maksymalna kwota dopłaty wynosi w tych wskazaniach 3,20 PLN. Jest również dostępny nieodpłatnie w ramach katalogu chemioterapii w profilaktyce wczesnych albo opóźnionych wymiotach u osób dorosłych związanych z silnie emetogenną chemioterapią z zastosowaniem cisplatyny w dawce >70mg/m².

Chemioterapia to metoda, która umożliwia wyleczenie wielu nowotworów lub znacząco przedłuża życie. Niestety działając na cały organizm powoduje wiele skutków ubocznych. Leczenie tych dolegliwości jest kluczowe w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu i  samopoczuciu w całym procesie leczenia. Zdarza się, że w powodu nudności i wymiotów pacjenci rezygnują z leczenia. Dlatego warto się przed nimi zabezpieczyć i zaplanować profilaktykę przeciwwymiotną ze swoim lekarzem onkologiem, jeszcze przed rozpoczęciem leczenia. 


Bezpłatny poradnik dla osób chorych i ich bliskich

“Prosto w raka – czyli o medycynie personalizowanej” to bezpłatny poradnik, który w przystępnej formie podsumowuje najnowsze informacje dotyczące roli badań genetycznych w diagnostyce chorób nowotworowych. Dowiedz się, kiedy trzeba wykonać określone badania, jak powinien przebiegać proces diagnostyki molekularnej oraz czym jest personalizacja leczenia.

Wypełnij poniższy formularz, a poradnik wyślemy pocztą w ciągu 7 dni.

poradnik prosto w raka






Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych, tj. imienia i nazwiska, adresu e-mail, numeru telefonu i adresu zamieszkania, przez Alivię Fundację Onkologiczną Osób Młodych z siedzibą w: ul. Wąwozowa 11, 02-796 Warszawa w celu wysyłki poradnika "Prosto w raka" oraz w celu informowania o działaniach Fundacji Alivia.

Informujemy, że administratorem danych osobowych jest Alivia – Fundacja Onkologiczna Osób Młodych z siedzibą w: ul. Wąwozowa 11, 02-796 Warszawa („Administrator”). W celu uzyskania dodatkowych informacji na temat Pani/Pana danych osobowych może skontaktować się Pan/Pani z Inspektorem Ochrony Danych pod adresem e-mail: daneosobowe@alivia.org.pl. Dane osobowe przetwarzane są w celu wysyłki poradnika “Prosto w raka – czyli o medycynie personalizowanej” oraz w celu informowania o działalności statutowej Fundacji, na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a RODO. Ma Pan/Pani prawo w dowolnym momencie wycofać zgodę, kierując informację o jej wycofaniu na adres e-mail daneosobowe@alivia.org.pl lub korzystając z linku do wypisania z subskrypcji, zamieszczonym w e-mailu. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Odbiorcą danych osobowych mogą być podmioty działające wyłącznie na zlecenie Administratora, takie jak firmy realizujące obsługę informatyczną, komunikacyjną i doradczą. Dane osobowe będą przechowywane do czasu wycofania zgody lub upłynięcia okresu obowiązku przechowywania danych wynikających z przepisów rachunkowo-podatkowych. Przysługuje Pani/Panu prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, sprzeciwu wobec przetwarzania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo do przenoszenia danych oraz wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Podanie danych osobowych jest dobrowolne, lecz ich niepodanie skutkować będzie brakiem możliwości wysyłki poradnika i informowania o działaniach Fundacji. Dane osobowe nie będą wykorzystywane do zautomatyzowanego podejmowania decyzji, w tym profilowania.

Powiązane artykuły