Odżywianie w okresie okołooperacyjnym

żywienie a leczenie nowotworówZabieg operacyjny jest jedną z najczęstszych metod wykorzystywanych do leczenia chorób nowotworowych. Głównym celem operacji jest usunięcie guzów i łagodzenie objawów np. obstrukcji przewodu pokarmowego. Zarówno przed operacją jaki i po organizm chorego musi być dobrze odżywiony, aby nie doszło do wystąpienia niedożywienia oraz rozwoju groźnych powikłań pooperacyjnych. Zapewnienie optymalnego żywienia, często wymaga modyfikacji codziennej diety do istniejących warunków fizjologicznych organizmu. Zabieg operacyjny jest sporym obciążeniem dla organizmu. W tym czasie dochodzi do zwiększonego zapotrzebowania nie tylko na energię, ale również na podstawowe składniki odżywcze. Istnieje zależność między stanem odżywienia pacjenta w okresie przed operacyjnym, a jego kondycją po zabiegu.

Żywienie przed operacją

Sposób przygotowywania diety przed operacją powinien opierać się na zasadach zdrowego odżywiania, tak aby organizm miał zapewniony dopływ wszystkich niezbędnych składników pokarmowych: białek, tłuszczy i węglowodanów. Jeżeli lekarz nie zaleci modyfikacji żywieniowych należy prowadzić stały program diety. Bardzo ważne jest, aby przed operacją organizm był dobrze odżywiony, gdyż przyśpieszy to czas rekonwalescencji i powrotu do zdrowia. Przy braku przeciwwskazań można zwiększyć podaż białka w diecie, które przyśpieszy gojenie ran pooperacyjnych oraz zwiększy odporność. Jeżeli w momencie podjęcia decyzji o zabiegu chirurgicznym w organizmie pacjenta dojdzie do rozwoju niedożywienia należy jak najszybciej wyrównać braki odżywcze oraz wspomóc żywienie tradycyjne specjalnymi medycznymi środkami żywieniowymi. W zależności od operowanego miejsca/narządu każdy pacjent kilka dni przed zabiegiem otrzymuje indywidualne wskazówki dotyczące postępowania żywieniowego.

Żywienie po operacji

W okresie ok. 1-2 miesięcy po zabiegu chirurgicznym nowotworu umiejscowionego w przewodzie pokarmowym codzienne żywienie powinno być dokładnie planowane i ściśle przestrzegane. Zalecane jest częste spożywanie małych porcji pokarmów ok.6-8/dobę. Należy bardzo precyzyjnie dobierać techniki przygotowywania posiłków, zalecane jest głównie gotowanie tradycyjne oraz gotowanie na parze. Przygotowane pokarmy powinny być rozdrobnione i przyjmować konsystencję papki. Zaleca się wybierać produkty jak najmniej przetworzone, naturalne pochodzące ze znanych źródeł. Należy unikać produktów ostrych, marynowanych, peklowanych oraz wędzonych. Posiłki powinny być spożywane w spokojnej atmosferze, należy również dokładnie przeżuwać każdy kęs. Wszystkie kroki dotyczące rozszerzenia diety łatwostrawnej po zabiegu operacyjnym należy konsultować z lekarzem oraz dietetykiem.

Wśród produktów i potraw zalecanych po operacji znajdują się m. in..: biszkopty, pieczywo pszenne, płatki ryżowe, ryż, makarony, gotowane i rozdrobnione chude mięso drobiowe oraz chude ryby, gotowane warzywa (marchewka, ziemniaki, buraki, dynia) i pieczone owoce (np. jabłka), produkty mleczne o obniżonej zawartości tłuszczu (np. chude twarogi, jogurty, kefiry), kisiele, budynie, przetarte kompoty, woda mineralna niegazowana, słaba herbata, zupy przygotowywane na wywarach warzywnych oraz łagodne przyprawy.
Do produktów i potraw przeciwwskazanych po zabiegu operacyjnym zalicza się m. in.: pieczywo pełnoziarniste, produkty smażone w głębokim tłuszczu (np. schabowy w panierce, placki ziemniaczane, frytki), surowe warzywa i owoce, słodycze, nasiona roślin strączkowych (np. fasola, groch, soja, bób), warzywa kapustne i cebulowe, tłuste sery i mięsa (np. wieprzowina, wołowina), podroby, wysokoprocentowe śmietany, majonez, smalec, słonina, napoje gazowane, kakao, kawa, słone przekąski oraz ostre przyprawy.

PROCEDURA CHIRURGICZNA

PROBLEMY ŻYWIENIOWE

MODYFIKACJA DIETY

radykalna resekcja szyi

niemożność żucia i połykania pokarmu

żywienie za pomocą zgłębnika

wycięcie żołądka

zespół po posiłkowy*

małe i częste posiłki, przyjmowanie płynów między posiłkami, ograniczenie spożycia węglowodanów

resekcja jelita cienkiego

biegunka, zaburzenie wchłaniania

dieta elementarna**

ileostomia, kolostomia

zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej

regularne uzupełnianie strat płynów i elektrolitów

tabela 1. Procedury chirurgiczne wymagające modyfikacji diety.

U ok. 25-50% pacjentów leczonych operacyjnie stwierdza się cechy niedożywienia. Taki stan w organizmie jest bardzo niebezpieczny i przyczynia się do pogorszenia wyników leczenia oraz wydłuża czas hospitalizacji. Bardzo często pacjenci, u których w skutek choroby nowotworowej doszło do usunięcia żołądka zmagają się z tzw. zespołem poresekcyjnym, który objawia się bardzo szybkim nasyceniem po zjedzeniu małych porcji, bólami brzucha, nudnościami, biegunkami, uporczywym odbijaniem oraz ogólnym osłabieniem. Natomiast u pacjentów z resekcją jelita cienkiego może ujawnić się tzw. zespół jelita krótkiego, którego objawami są: szybka utrata masy ciała, biegunka oraz utrata elektrolitów. Po wystąpieniu takich objawów należy podjąć odpowiednie kroki żywieniowe. Zalecenia dla tych pacjentów ukażą się w artykule dotyczącym dietoterapii skutków ubocznych leczenia przeciwnowotworowego.

*dumping syndrome, zespół objawów (ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty, kołatanie serca, zawroty głowy) występujących po zabiegach operacyjnych w zakresie żołądka.
**dieta, w której składniki odżywcze poddane są procesowi trawienia, dlatego też są szybciej i łatwiej wchłaniane. Jest zbilansowana i pokrywa zalecane dzienne zapotrzebowanie pacjenta na składniki odżywcze, dieta elementarna pozbawiona jest błonnika pokarmowego.

Autorem artykułu jest mgr Małgorzata Solecka – dietetyk kliniczny,
specjalista ds. żywienia i edukacji pacjentów onkologicznych.
Artykuł objęty jest prawem autorskim.
Wszystkimi prawami do tekstu oraz jego fragmentów dysponuje Autorka.
Prosimy o nie powielanie tekstu ani jego fragmentów bez Jej zgody.

Piśmiennictwo:
  1. Jarosz M., Sajór I.: Żywienie chorych z nowotworami, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012
  2. N. Peckenpaugh.: Podstawy żywienia i dietoterapia, Wydawnictwo Medyczne Urban&Partner, Warszawa 2012
  3. A. Rogulska.: Postępowanie dietetyczne w niedożywieniu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011

Bezpłatny poradnik dla osób chorych i ich bliskich

“Prosto w raka – czyli o medycynie personalizowanej” to bezpłatny poradnik, który w przystępnej formie podsumowuje najnowsze informacje dotyczące roli badań genetycznych w diagnostyce chorób nowotworowych. Dowiedz się, kiedy trzeba wykonać określone badania, jak powinien przebiegać proces diagnostyki molekularnej oraz czym jest personalizacja leczenia.

Wypełnij poniższy formularz, a poradnik wyślemy pocztą w ciągu 7 dni.

poradnik prosto w raka






Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych, tj. imienia i nazwiska, adresu e-mail, numeru telefonu i adresu zamieszkania, przez Alivię Fundację Onkologiczną Osób Młodych z siedzibą w: ul. Wąwozowa 11, 02-796 Warszawa w celu wysyłki poradnika "Prosto w raka" oraz w celu informowania o działaniach Fundacji Alivia.

Informujemy, że administratorem danych osobowych jest Alivia – Fundacja Onkologiczna Osób Młodych z siedzibą w: ul. Wąwozowa 11, 02-796 Warszawa („Administrator”). W celu uzyskania dodatkowych informacji na temat Pani/Pana danych osobowych może skontaktować się Pan/Pani z Inspektorem Ochrony Danych pod adresem e-mail: daneosobowe@alivia.org.pl. Dane osobowe przetwarzane są w celu wysyłki poradnika “Prosto w raka – czyli o medycynie personalizowanej” oraz w celu informowania o działalności statutowej Fundacji, na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a RODO. Ma Pan/Pani prawo w dowolnym momencie wycofać zgodę, kierując informację o jej wycofaniu na adres e-mail daneosobowe@alivia.org.pl lub korzystając z linku do wypisania z subskrypcji, zamieszczonym w e-mailu. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Odbiorcą danych osobowych mogą być podmioty działające wyłącznie na zlecenie Administratora, takie jak firmy realizujące obsługę informatyczną, komunikacyjną i doradczą. Dane osobowe będą przechowywane do czasu wycofania zgody lub upłynięcia okresu obowiązku przechowywania danych wynikających z przepisów rachunkowo-podatkowych. Przysługuje Pani/Panu prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, sprzeciwu wobec przetwarzania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo do przenoszenia danych oraz wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Podanie danych osobowych jest dobrowolne, lecz ich niepodanie skutkować będzie brakiem możliwości wysyłki poradnika i informowania o działaniach Fundacji. Dane osobowe nie będą wykorzystywane do zautomatyzowanego podejmowania decyzji, w tym profilowania.

Powiązane artykuły