Żywienie w trakcie chemio- i/lub radioterapii

zdrowy posiłek

Jak powszechnie wiadomo, chemioterapia jest jedną z najczęściej wykorzystywanych metod leczenia nowotworów. Ma na celu niszczenie komórek rakowych poprzez dożylne podanie chemioterapeutyku. Wśród równie efektywnych metod walki z chorobą znajduje się radioterapia – metoda ta wykorzystuje promienie rentgenowskie o wysokiej zawartości energii lub innego rodzaju promieniowania, które uszkadza komórki rakowe oraz zapobiega ich dalszemu namnażaniu. Obie metody są niezwykle skuteczne, jednak mogą wywoływać szereg niekorzystnych zmian w organizmie. Rozpoczęcie chemio- i/lub radioterapii wymaga odpowiedniego przygotowania psychicznego, fizycznego jak i żywieniowego. Jak wykazały badania, dobrze odżywiony organizm staje się silniejszym przeciwnikiem do walki z chorobą.

W okresie intensywnego leczenia chemioterapią lub radioterapią obowiązują pacjenta specjalne zalecenia żywieniowe. Odpowiednio zbilansowana, pełnowartościowa  dieta pozwoli wzmocnić organizm oraz skrócić czas pobytu chorego w szpitalu. Bardzo często jednak podczas leczenia wyżej opisanymi metodami pacjenci jednocześnie zmagają się np. z utratą apetytu, zaburzeniem smaku, miewają nudności i wymioty oraz uczucie szybkiego nasycenia po posiłku. Dieta powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz indywidualnej tolerancji niektórych potraw. W celu wyeliminowania lub zmniejszenia nasilenia występowania takich objawów chory powinien:

  • spożywać posiłki łatwostrawne (gotowane w wodzie, na parze lub pieczone w folii) oraz zwiększyć ilość pełnowartościowego białka w każdym posiłku, dobrymi jego źródłami są: chude ryby, chude mięso, jaja, mleko oraz przetwory mleczne,
  • spożywać (w miarę możliwości) 4-5 posiłków dziennie, niewielkich objętościowo,
  • spożywać warzywa i owoce (ok. 500g/dobę) w taki sposób, aby nie powodowały dolegliwości ze strony przewodu  pokarmowego, najbardziej korzystnie jest spożywać je świeże, jeżeli jednak, organizm nie toleruje takiej formy, można je gotować lub przygotowywać z nich przeciery, zupy czy musy,
  • unikać mleka, gdyż może dojść do zaburzenia trawienia oraz wchłaniania laktozy (głównie podczas naświetlań), zaleca się zastąpić je fermentowanymi napojami mlecznymi np. jogurtami (jeżeli pacjent w trakcie leczenia nie toleruje mleka ani produktów mlecznych należy całkowicie wyłączyć je z diety na czas leczenia), takie produkty można zastąpić sojowymi lub bezlaktozowymi, również w czasie znacznego obniżenia odporności należy skonsultować z lekarzem spożycie produktów mlecznych,
  • około dwie godziny przed jak i po przyjęciu cytostatyku lub frakcji naświetlań nie spożywać żadnych pokarmów, w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia nudności oraz wymiotów,
  • podczas chemioterapii zaleca się zrezygnować ze spożywania ulubionych potraw lub jeść je między poszczególnymi cyklami aby nie wytworzyć stałej niechęci do nich,
  • w przypadku wystąpienia niechęci do spożywania ryb oraz mięsa należy je rozdrobnić i przyrządzać na ich bazie sosy lub dodawać do sałatek,
  • wyeliminować produkty tłuste oraz ograniczyć nadmierne dodawanie tłuszczów do posiłków,
  • zwiększać kaloryczność spożywanych pokarmów bez dodatkowego obciążenia przewodu pokarmowego, poprzez dodatek do dań i deserów: masła, makaronów, kasz, mielonych orzechów, suszonych owoców czy mleka w proszku,
  • wypijać ok. 2l płynów na dobę (woda niegazowana, soki owocowe, warzywne, słaba herbata, kompoty owocowe).

W chwili obecnej na rynku dostępny jest szeroki asortyment środków specjalnego przeznaczenia żywieniowego przeznaczonych dla pacjentów onkologicznych. Preparaty te charakteryzują się skoncentrowaną dawką energii oraz białka. Mogą stanowić doskonałe uzupełnienie codziennej diety. Zaletą większości tych specyfików jest ich płynna forma i różnorodny smak. Dzięki łatwości spożycia i szerokiej gamie smaków, każdy chory powinien odnaleźć coś dla siebie.

Ważne jest, aby podczas leczenia systemowego planować codzienny jadłospis zgodnie z realnymi możliwościami pacjenta. Nie stawiać przed chorym zbyt wysokich wymagań żywieniowych, gdyż zbyt duża presja może zniechęcić go do jedzenia i spowodować odwrotny efekt terapeutyczny niż zamierzony. Wszystkie wyżej wymienione wskazówki skierowane są do ogółu pacjentów, nie uwzględniają indywidualnych preferencji żywieniowych oraz profesjonalnych zaleceń dietetycznych i lekarskich skierowanych do konkretnego pacjenta z daną jednostką chorobową.

Autorem artykułu jest mgr Małgorzata Solecka – dietetyk kliniczny,
specjalista ds. żywienia i edukacji pacjentów onkologicznych
Artykuł objęty jest prawem autorskim.
Wszystkimi prawami do tekstu oraz jego fragmentów dysponuje Autorka.
Prosimy o nie powielanie tekstu ani jego fragmentów bez Jej zgody.

Piśmiennictwo:
  1. Jarosz M., Sajór I.: Żywienie chorych z nowotworami, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012
  2. Jarosz M.: Praktyczny podręcznik dietetyki, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2010
  3. Unger C., Weis J.: Onkologia. Niekonwencjonalne i wspomagając sposoby terapii- strategie terapeutyczne, MedPharm Polska, Wrocław 2008

Bezpłatny poradnik dla osób chorych i ich bliskich

“Prosto w raka – czyli o medycynie personalizowanej” to bezpłatny poradnik, który w przystępnej formie podsumowuje najnowsze informacje dotyczące roli badań genetycznych w diagnostyce chorób nowotworowych. Dowiedz się, kiedy trzeba wykonać określone badania, jak powinien przebiegać proces diagnostyki molekularnej oraz czym jest personalizacja leczenia.

Wypełnij poniższy formularz, a poradnik wyślemy pocztą w ciągu 7 dni.

poradnik prosto w raka






Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych, tj. imienia i nazwiska, adresu e-mail, numeru telefonu i adresu zamieszkania, przez Alivię Fundację Onkologiczną Osób Młodych z siedzibą w: ul. Wąwozowa 11, 02-796 Warszawa w celu wysyłki poradnika "Prosto w raka" oraz w celu informowania o działaniach Fundacji Alivia.

Informujemy, że administratorem danych osobowych jest Alivia – Fundacja Onkologiczna Osób Młodych z siedzibą w: ul. Wąwozowa 11, 02-796 Warszawa („Administrator”). W celu uzyskania dodatkowych informacji na temat Pani/Pana danych osobowych może skontaktować się Pan/Pani z Inspektorem Ochrony Danych pod adresem e-mail: daneosobowe@alivia.org.pl. Dane osobowe przetwarzane są w celu wysyłki poradnika “Prosto w raka – czyli o medycynie personalizowanej” oraz w celu informowania o działalności statutowej Fundacji, na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a RODO. Ma Pan/Pani prawo w dowolnym momencie wycofać zgodę, kierując informację o jej wycofaniu na adres e-mail daneosobowe@alivia.org.pl lub korzystając z linku do wypisania z subskrypcji, zamieszczonym w e-mailu. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Odbiorcą danych osobowych mogą być podmioty działające wyłącznie na zlecenie Administratora, takie jak firmy realizujące obsługę informatyczną, komunikacyjną i doradczą. Dane osobowe będą przechowywane do czasu wycofania zgody. Przysługuje Pani/Panu prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, sprzeciwu wobec przetwarzania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo do przenoszenia danych oraz wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Podanie danych osobowych jest dobrowolne, lecz ich niepodanie skutkować będzie brakiem możliwości wysyłki poradnika i informowania o działaniach Fundacji. Dane osobowe nie będą wykorzystywane do zautomatyzowanego podejmowania decyzji, w tym profilowania.

Powiązane artykuły