Rak jajnika – podstępny wróg kobiet

uśmiechnięta kobieta

Jest jednym z najbardziej podstępnych nowotworów – rak jajnika rozwija się bowiem w ukryciu, a jego objawy są mało charakterystyczne i trudno wykrywalne. Tymczasem jest to w Polsce jeden z dwóch (zaraz za rakiem trzonu macicy) najczęściej występujących nowotworów żeńskich narządów płciowych. Rocznie choruje na niego około 3,5 tysiąca kobiet. Ryzyko zachorowalności wzrasta wraz z wiekiem, na raka jajnika zapadają najczęściej kobiety po 50. roku życia, co jednak nie oznacza, że nowotwór ten nie może wystąpić u znacznie młodszej kobiety. 

Objawy raka jajnika

Łatwo zlekceważyć i przeoczyć pierwsze objawy raka jajnika, dlatego choroba ujawnia się na ogół już w zaawansowanym jego stadium. W początkowej fazie najczęściej jest on niebolesnym guzkiem, dopiero później pojawiają się takie objawy, jak wzdęcia, odbijanie, uczucie pełności oraz powiększenie obwodu brzucha, brane często za problemy z układem pokarmowym. Mogą pojawić się też nieprawidłowości kojarzone z kolei z drogami rodnymi: uczucie ucisku miednicy czy nieprawidłowe krwawienia.

Typy raka jajnika

Dwa główne typy tej choroby różnią się przede wszystkim przyczynami molekularnymi, typem wzrostu i rokowaniami.

Rzadszy, łatwiej wykrywalny i lepiej rokujący, ze względu na możliwość wykrycia go w fazie I lub II rozwoju, jest typ I – wyraźny guz jajnika, endometrialny lub śluzowy, rozwijający się na podłożu łagodnych lub granicznie złośliwych nowotworów.

Częstszy i gorzej rokujący jest typ II – rak surowiczy, trudno wykrywalny, najczęściej już w późnej fazie rozwoju i szybko rozprzestrzeniający się w jamie otrzewnej. Choroba może atakować wtedy wszystkie narządy w jamie brzusznej – wątrobę, śledzionę, jelita i inne tkanki – dając niewielkie szanse na wyleczenie.

Diagnostyka raka jajnika

Rak jajnika jest często bardzo trudny do wykrycia w początkowym stadium. Jedną z metod diagnostyki jest USG przezpochwowe, które jednak nie pozwala na stwierdzenie, czy wykryty guzek jest nowotworem czy też niegroźną torbielą. Inną metodą jest badanie we krwi markerów CA-125 i HE-4. Wczesne nowotwory jajnika często jednak nie powodują wzrostu stężenia tych markerów, z drugiej strony ich wzrost może być spowodowany również innymi schorzeniami niż rak.

Prowadzone są badania nad wczesnym wykrywaniem raka jajnika poprzez nanocytologię, o czym pisaliśmy w artykule Nowa metoda diagnostyczna w raku jajnika.

Przy podejrzeniu raka jajnika oprócz badania ginekologicznego i badania krwi wykonuje się często również RTG klatki piersiowej oraz tomografię komputerową brzucha i miednicy. Badaniem, które pozwala z całą pewnością stwierdzić, że zmiana ma charakter nowotworowy jest badanie histopatologiczne, które wymaga wykonania zabiegu operacyjnego.

Rak jajnika a mutacje w genach

Jednym z czynników ryzyka raka jajnika jest jego występowanie u członków rodziny. Warto jednak wiedzieć, że występowanie u rodziny raka piersi, raka trzonu macicy lub raka jelita grubego też może wskazywać na predyspozycje genetyczne do raka jajnika.

W 75% dziedzicznych raków jajnika za jego rozwój odpowiedzialne są mutacje w genach BRCA1 lub BRCA2. Mutacje w tych genach powodują powstanie tzw. zespołu dziedzicznego raka piersi i jajnika (HBOC) lub zespołu dziedzicznego raka jajnika miejscowospecyficznego (HOC). Za ok. 10-15% przypadków dziedzicznego raka jajnika odpowiada zespół Lyncha, zwany też zespołem dziedzicznego nie związanego z polipowatością raka jelita grubego (HNPCC).

U nosicielek mutacji w genie BRCA1 ryzyko wystąpienia raka jajnika jest 20-krotnie wyższe, natomiast u osób z zepołem Lyncha – 10-krotnie wyższe. Dlatego osoby, u których historia rodziny wskazuje na możliwość predyspozycji genetycznych powinny wykonać badania genetyczne.

W przypadku osób o wysokim ryzyku wystąpienia raka jajnika (stwierdzone mutacje w genach BRCA1/2) zalecany jest zabieg chirurgiczny usuwający jajniki i jajowody, w wieku 35-40 lat. Jego efektem ubocznym jest niestety wcześniejsza menopauza, jednak ze względu na trudności we wczesnym wykryciu raka jajnika, jest to obecnie jedyna metoda skutecznie zapobiegająca wystąpieniu choroby.

Metody leczenia raka jajnika

Głównymi metodami leczenie raka jajnika są: zabieg chirurgiczny oraz chemioterapia. W trakcie zabiegu wycinane są wszystkie widoczne i wyczuwalne ogniska rakowe z jamy brzusznej, często wymaga to usunięcia również śledziony lub części jelit, jednak w znaczący sposób zwiększa szansę wyleczenia. W trakcie chemioterapii podawane są najczęściej w sześciu cyklach co 3-4 tygodnie, zwykle dożylnie, silne leki niszczące komórki rakowe. Za najbardziej skuteczne uważane są obecnie pochodne platyn: cisplatyna i karboplatyna oraz paklitaksel. Niestety, wywołują one również efekty uboczne: nudności, wypadanie włosów i osłabienie szpiku kostnego, ustępujące jednak po zakończeniu cyklu podawania leków.

W około 75% przypadkach po początkowej dobrej odpowiedzi na chemioterapię, rak jajnika powraca. W takiej sytuacji zwykle stosuje się ponownie chemioterapię, co często pozwala na ponowne cofnięcie nowotworu. Zdarza się, że rak cofa się i powraca wielokrotnie.

Źródła:

Bezpłatny poradnik dla osób chorych i ich bliskich

“Prosto w raka – czyli o medycynie personalizowanej” to bezpłatny poradnik, który w przystępnej formie podsumowuje najnowsze informacje dotyczące roli badań genetycznych w diagnostyce chorób nowotworowych. Dowiedz się, kiedy trzeba wykonać określone badania, jak powinien przebiegać proces diagnostyki molekularnej oraz czym jest personalizacja leczenia.

Wypełnij poniższy formularz, a poradnik wyślemy pocztą w ciągu 7 dni.

poradnik prosto w raka






Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych, tj. imienia i nazwiska, adresu e-mail, numeru telefonu i adresu zamieszkania, przez Alivię Fundację Onkologiczną Osób Młodych z siedzibą w: ul. Wąwozowa 11, 02-796 Warszawa w celu wysyłki poradnika "Prosto w raka" oraz w celu informowania o działaniach Fundacji Alivia.

Informujemy, że administratorem danych osobowych jest Alivia – Fundacja Onkologiczna Osób Młodych z siedzibą w: ul. Wąwozowa 11, 02-796 Warszawa („Administrator”). W celu uzyskania dodatkowych informacji na temat Pani/Pana danych osobowych może skontaktować się Pan/Pani z Inspektorem Ochrony Danych pod adresem e-mail: daneosobowe@alivia.org.pl. Dane osobowe przetwarzane są w celu wysyłki poradnika “Prosto w raka – czyli o medycynie personalizowanej” oraz w celu informowania o działalności statutowej Fundacji, na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a RODO. Ma Pan/Pani prawo w dowolnym momencie wycofać zgodę, kierując informację o jej wycofaniu na adres e-mail daneosobowe@alivia.org.pl lub korzystając z linku do wypisania z subskrypcji, zamieszczonym w e-mailu. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Odbiorcą danych osobowych mogą być podmioty działające wyłącznie na zlecenie Administratora, takie jak firmy realizujące obsługę informatyczną, komunikacyjną i doradczą. Dane osobowe będą przechowywane do czasu wycofania zgody lub upłynięcia okresu obowiązku przechowywania danych wynikających z przepisów rachunkowo-podatkowych. Przysługuje Pani/Panu prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, sprzeciwu wobec przetwarzania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo do przenoszenia danych oraz wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Podanie danych osobowych jest dobrowolne, lecz ich niepodanie skutkować będzie brakiem możliwości wysyłki poradnika i informowania o działaniach Fundacji. Dane osobowe nie będą wykorzystywane do zautomatyzowanego podejmowania decyzji, w tym profilowania.

Powiązane artykuły